CZERWIEC 1815, PO DWUDZIESTU LATACH WOJNY FRANCJA ZOSTAŁA POKONANA.
NAPOLEON ZOSTAJE ZESŁANY. NOWY KRÓL CZEKA NA KORONACJĘ.
POWRACA DAWNY ŁAD. REWOLUCJA IDZIE W ZAPOMNIENIE.
W ROLACH GŁÓWNYCH
DZIEŃ PO BITWIE
SCENARIUSZ
NA MOTYWACH POWIEŚCI VICTORA HUGO
Dziękuję, sierżancie.
REŻYSERIA
Obfite zbiory.
Co tu mamy?
Ty żyjesz, przyjacielu.
Kto zwyciężył bitwę?
Anglicy. Co za pech.
Czyli to koniec.
W mojej kieszeni znajdziesz zegarek i portfel. Weź je.
Serdecznie dziękuję.
Nic tu nie ma.
Musieli mnie już okraść. Przepraszam.
Idą. Uciekam.
Uratowałeś mi życie.
- Kim jesteś? - Francuzem, jak pan.
- Jeśli mnie złapią, to zastrzelą. - Podaj swoje nazwisko i stopień.
Thenardier. Sierżant.
Sierżant?
Zapamiętam cię.
A ty pamiętaj mnie – pułkownik Pontmercy.
Jeśli przeżyjemy, możesz mnie prosić o przysługę.
Złapię go!
Tam! Ucieka!
Zastrzelcie go!
NĘDZNICY
PARYŻ
Pułkownik baron Pontmercy do pana Gillenormanda.
Pontmercy? On żyje? Myślałem, że zginął pod Waterloo.
Już ja się z nim spotkam. Zaraz go stąd wyrzucę!
Ma pan czelność tu przychodzić?
Witaj, teściu.
Tylko nie to, sir.
Przeklinam dzień, w którym moja córka na ciebie spojrzała.
Odkąd biedaczka nie żyje, dziękuję Bogu, że nie muszę cię oglądać. Ale jesteś.
Miałem nadzieję, że pogrzebiemy nasze spory.
Zadziwia mnie twoja bezczelność.
Straciłeś na to szanse, gdy zadałeś się z korsykańskim rzezimieszkiem, Bonaparte!
Walczyłem dla Francji.
Napoleon był wspaniałym człowiekiem i wciąż jestem lojalny.
Nie mów tego na głos.
Francja znów ma króla, dzięki Bogu.
Teraz twoi wiszą na lampach. Role się odwróciły.
Jesteś zdrajcą własnej klasy!
Sir, proszę mi pozwolić spędzić chwilę z synem.
Nigdy!
Nawet go nie zobaczysz.
- Jeśli złamiesz zakaz, wydziedziczę go. - Błagam.
Dla dobra Mariusza.
Nigdy!
Będzie przeklinał własne nazwisko, Pontmercy!
Opuść mój dom! Wynoś się!
Co tydzień chodzę z dzieckiem do kościoła. Tam go pan zobaczy.
Dziękuję. Który to kościół?
Św. Sulpicjusza.
Dziękuję.
Proszę.
Nie musisz się mną opiekować, sama o siebie zadbam.
Dzień dobry panu.
Dzień dobry.
Proszę.
Nie, Fantyno. Jesteś za młoda.
Ale dość dorosła, żeby pracować z tobą.
Pozwól jej iść.
Co powiesz?
Może.
Dziękuję!
Poradzi sobie.
A jeśli nie, zaopiekujesz się nią.
Musisz robić, co ci każemy.
Obiecuję, będę grzeczna.
Wstawać, dranie!
TULON, BARKI WIĘZIENNE
Wracaj do szeregu!
Patrz przed siebie!
Ruszać dalej!
Do roboty!
Słyszałeś! Bierz je!
Bierz wiadra!
A ty na co się gapisz?
Wyciągnijcie go stamtąd!
Tak, panie Javert.
Pomocy!
Użyjcie lin, żeby wyciągnąć go spod skały!
Jest was czterech.
A wy wracajcie do pracy!
Weźcie liny!
Dajcie mu spróbować.
Wracajcie do pracy!
Nie gapcie się, do pracy!
Rozkujcie 24-601 i zaprowadźcie do kwater strażników.
24-601, ruszaj!
24-601.
Co się dziś stało?
Dlaczego uratowałeś strażnika?
Jeśli chciałeś zostać wcześniej zwolniony, to próżny trud.
Nie ma na to nadziei.
Rozczaruję cię.
To chciałeś osiągnąć?
Pokazałeś swoją siłę.
Po co?
Żeby mnie ośmieszyć?
Mam rację?
Powiem coś, co cię zdziwi.
Mogłem zostać przestępcą.
Urodziłem się w więzieniu. Moi rodzice byli przestępcami.
Tacy jak my mają dwa wyjścia – żerować na społeczeństwie lub je chronić.
Ty wybrałeś pierwsze, ja drugie.
Gdybym postanowił być przestępcą, byłbym w tym znacznie lepszy niż ty.
Dziewiętnaście lat za bochenek chleba.
Zostało ci 12 miesięcy.
Myślę, że trafisz tu znowu, nim minie kolejny rok.
I to na resztę życia.
Nie możesz zwyciężyć.
Strażnik!
Zabrać go.
- Bogaci chłopcy polują. - Jak my.
Patrz na tamtego blondynka. Wygląda, jakby chciał cię zjeść.
Wygląda miło.
Blondynku, to twoja szczęśliwa noc.
I jak, panowie, nadadzą się?
Gotowe do zerwania.
Niektóre już były zrywane.
Lubię dziewczęta, które wiedzą, jak postępować z mężczyznami.
Ja stawiam na małą brunetkę. Olśniewająca.
A jeśli woli któregoś z nas?
Ode mnie? Niemożliwe.
Panowie, ręce precz. Ona jest moja.
Nie bądź taka nieśmiała.
Mężczyźni. Można czekać całą wieczność.
Chodź, Fantyno.
Nie możemy pozwolić wam tańczyć bez partnerów.
Myślałam, że nigdy pan nie poprosi.
Jak pani na imię?
Fantyna.
Pójdziemy tam znów za tydzień?
Oni płacą za wszystko i odwożą nas do domu.
- Fantyno? - Tak, oczywiście.
- Już się zakochała. - Wcale nie.
Chodź, malutka.
Pamiętaj, że oni nie są poważni. Tylko się zabawiają.
Przyjeżdżają do Paryża uczyć się, jak być dżentelmenami,
a potem wracają i poślubiają dziewczynę wybraną przez ojca.
- Może nie zawsze tak jest. - Zawsze!
Nie jesteśmy takie jak oni. Jesteśmy gryzetkami.
Nie stąpamy po twardym gruncie. Możemy upaść.
Trafimy do rynsztoka i nikt się nie przejmie.
- Dlaczego zawsze musi tak być? - Bo tak już jest.
Tak nie może być. Szef jest krzywy. Rozpruj i zaszyj znowu.
Powolny wygra wyścig.
Fantyno, pospiesz się!
Feliksie, zostajemy z tyłu.
Nie dbam o to. Chcę na ciebie patrzeć.
Tak ładnie wyglądam?
Jak anioł.
Favorite mówi, że nie powinnam ci wierzyć.
Oczywiście.
Chce cię chronić. Jest dobrą przyjaciółką.
Ale nie musi się martwić, to ty masz nade mną moc.
- Jestem na twojej łasce. - Nie wierzę ci.
- Pozwól mi to udowodnić. - Jak?
Zobaczysz.
Zanim cię poznałem, zależało mi tylko na własnej przyjemności.
Teraz chcę oddać swoje życie tobie.
Jestem poetą.
Chciałbym kiedyś być sławny.
A ty będziesz moją muzą.
Nie wiesz, jak cierpię.
Czy będziesz miłościwa, Fantyno?
Ulitujesz się nade mną?
Nie chcę, żebyś był smutny.
Więc?
Przysięgniesz, że będziesz dla mnie dobry?
Na moje życie.
Więc dobrze.
Ruszaj!
- Co zrobił? - Uderzył mnie.
Wyciągnij go.
Na kolana, gnidy! Wszyscy!
Nie patrzcie na mnie!
Na kolana i tak zostańcie!
Należy zachować dyscyplinę.
Inaczej cywilizacja upadnie.
Oddział egzekucyjny!
Prezentuj broń!
Cel.
Pal!
Za odzyskany ład.
Wszyscy znów znają swoje miejsca.
- Za króla. - Za króla!
Grzeczny chłopiec.
Napoleon był łajdakiem.
- Kim był? - Łajdak!
Twój papa, choć przykro to mówić,
też jest łajdakiem.
Nie patrz tak, mówię prawdę.
Zdradził swoją klasę i dlatego nie jest mile widziany przy tym stole.
Powinien gnić w więzieniu lub na wygnaniu, jak jego pan.
Łajdak!
- Łajdak! - Grzeczny chłopiec.
Nie cieszy mnie, że mówię tak o twoim ojcu.
Chłopiec powinien szanować ojca.
Ale to dziadek wskaże ci właściwą drogę.
Skończyłeś?
Zabierz go, Nicolette.
I nie rób kwaśnych min, bo poczujesz moją rękę.
Chodź, Mariuszu.
Czekaj. Daj dziadkowi buziaka.
Grzeczny chłopiec.
Karaluchy do poduchy.
Zabierasz go rano do kościoła?
- Tak, monsieur. - Dobrze. Idźcie.
Już dobrze.
Proszę pana.
Dziękuję.
ROK PÓŹNIEJ
Rozkujcie go.
Zdejmuj ubrania.
Spodnie, koszula, kurtka, czapka, buty.
Załóż je.
A moje oszczędności?
- 171 franków? - 109.
171. Liczyłem w głowie.
Częsty błąd.
Więźniowie liczą dni uwięzienia, a nie dni pracy.
Po odjęciu dni niepracujących, czyli niedziel i świąt,
oraz składki na coroczny obiad bożonarodzeniowy,
mamy sumę 109 franków.
Wydaj je mądrze.
Oto twoja przepustka.
Musisz ją pokazywać w każdym mieście i wiosce.
Odzyskałeś nazwisko 24-601.
Pamiętasz je?
Jean Valjean.
Jesteś pewien?
Jean Valjean!
Dobry wieczór.
Ona chętnie pana przyjmie w tych pana wspaniałych spodniach.
O co chodzi, Feliksie?
Znasz mnie. Mam takie głupie fantazje.
Jakie?
Że pewnego dnia przyjdę,
a ty mi powiesz, że to koniec, bo masz nowego kochanka.
Ciebie kocham, głuptasie.
Jesteś zbyt piękna.
Prosisz się o komplementy?
Dobrze się bawiliśmy.
Nie złościłbym się, gdybyś mnie porzuciła dla młodszego kochanka.
Nie porzucę cię.
Jesteś miłością mojego życia.
Młodość ma swoje prawa.
Nie mów tak.
Zmieńmy temat.
Szykujemy z przyjaciółmi niespodziankę dla ciebie i twoich przyjaciółek.
W niedzielę. Wyprawa na cały dzień.
Cały dzień?
Jesteś dla nas taki dobry.
Pokaż dokumenty.
Dalej.
Potrzebujesz pomocnika?
Tak.
Wyglądasz na silnego.
Bierz się za to.
- Oni dostali więcej. - Tyle ci wystarczy.
Co tu robisz, przyjacielu?
Próbuję spać.
- Dlaczego nie pójdziesz do zajazdu? - Byłem tam.
Nie wpuścili mnie.
Wszyscy zamykają przede mną drzwi.
A próbowałeś zapukać do tych drzwi?
- Do których? - Dom ze światłem w oknie.
Nie.
Zapukaj.
Słyszałeś, co mówią ludzie, ekscelencjo?
Całe miasto gada.
O czym?
Zły człowiek się tu włóczy. Desperat ze straszną twarzą.
Człowiek nic nie poradzi na to, jaką ma twarz.
Proszę wejść!
- Co możemy dla ciebie zrobić, synu? - Potrzebuję jedzenia i łóżka.
Mogę zapłacić.
Kobieta kazała mi zapukać do tych drzwi.
Dobrze trafiłeś.
Mamy dla ciebie łóżko i właśnie mieliśmy jeść.
Proszę przygotować miejsce przy stole.
Dobre?
Tak.
Byłeś bardzo głodny.
Doleję ci wina.
Zabawny z ciebie ksiądz.
Mieliśmy księży w więzieniu, ale nie takich.
Nie muszę za to płacić?
Co moje, to twoje.
Mam pieniądze.
109 franków.
I pięć sou.
Jak długo na nie pracowałeś?
19 lat.
19 lat ciężkich prac.
Pięć sou zarobiłem dziś, choć powinienem dostać siedem.
On mnie oszukał. Mam żółte papiery i ludzie to wykorzystują.
Nacierpiałeś się, przyjacielu.
Cały czas w kajdanach.
Bili mnie za złe słowo, za spojrzenie, za nic.
Przez 19 lat.
A teraz za żółte papiery.
Ale tu jest...
inaczej.
Jak we śnie.
To jakiś podstęp?
- Biskup traktuje wszystkich tak samo. - Bóg każe nam kochać współbraci.
Jak mam kochać współbraci, gdy traktują mnie gorzej niż psa?
Wam jest łatwo. Stać was na życzliwość.
Na dzielenie się jedzeniem i winem.
Tak, masz rację.
Mnie jest łatwo.
Ale nawet jeśli świat potraktował cię niesprawiedliwie,
czy serce pełne nienawiści ci służy?
Jak mam w nim nie mieć nienawiści? Gdybyś spędził 19 lat w więzieniu...
- Nie mów mi o Bogu i miłości! - Wybacz.
Powinienem był pomyśleć o twoich uczuciach.
Ale nie uważasz, że dobro i miłość mogą odmienić człowieka?
Nie.
To moja sypialnia.
Ty będziesz spał tutaj.
Rano dostaniesz ciepłe mleko prosto od naszej własnej kozy.
Dajesz mi łóżko obok swojego? Oszalałeś?
Skąd wiesz, że nie jestem mordercą?
To już w rękach naszego Pana.
Mówiąc inaczej – zaryzykuję, przyjacielu.
Kładź się do łóżka i śpij dobrze.
Ekscelencjo!
O co chodzi?
Nie ma koszyka ze srebrami.
Nie, jest tam.
A srebra?
Z tym ci nie pomogę.
Zostały ukradzione.
Ten człowiek, który był tu w nocy, je zabrał.
Niewdzięczna bestia.
Okazał mu biskup tyle dobroci.
Czy te srebra tak właściwie były nasze?
Tak. To oczywiste.
Czym my teraz będziemy jedli?
Nie potrzebujemy nawet drewnianych łyżek,
żeby zamoczyć chleb w misce z mlekiem.
Pomyśleć, co mógł zrobić ostatniej nocy.
Wpuścił biskup bestię do domu. Dobrze, że tylko nas okradł.
Proszę wejść.
Ekscelencjo. Pojmaliśmy tego człowieka. Miał w plecaku kościelne srebra.
Dziękuję, sierżancie.
Witaj z powrotem.
Zapomniałeś zabrać lichtarzy.
Co?
Nie mówił wam, że pozwoliłem mu zabrać srebra?
- Nie odpowiadał na pytania, Ekscelencjo. - Miał takie prawo.
Nic się nie stało. Wykonywaliście obowiązki.
Możecie już iść.
Mamy go puścić?
Tak. I dziękuję.
Możecie iść.
Miłego dnia.
Proszę.
- Schowaj do plecaka. - Ekscelencjo.
- Na co mu nasze świeczniki? - Sprzeda je jak najdrożej.
Nigdy nie zapominaj,
że obiecałeś wykorzystać zysk, by zostać uczciwym człowiekiem.
Tego nie pamiętam.
Ale tego pragniesz.
- Mieć dobre życie. - Nie.
Nie wiem.
Jeanie Valjeanie, mój bracie, już nie jesteś w objęciach zła, ale dobra.
Kupiłem twoją duszę tymi srebrami i świecznikami.
Już nic na to nie poradzisz.
Należysz do Boga, Jeanie Valjeanie. Idź w pokoju.
Niech Bóg będzie z tobą.
I już.
Zrobiłem, co mogłem.
Teraz wszystko zależy od Jeana.
- Mówiłeś, że będzie niespodzianka. - Później.
- Kochasz mnie, Favorite? - Oczywiście.
Uwielbiam cię, Blachevelle.
- A gdybym ja przestał cię kochać? - Nawet tak nie żartuj.
Wydrapałabym ci oczy.
To, co powiedziałaś do Blachevella... Nie myślisz tak.
Nie znoszę go.
Jest taki zarozumiały. I do tego skąpy.
Kocham chłopca z naszej ulicy, ale zarabia tylko 20 sou dziennie.
I co począć?
Nie patrz tak na mnie, Fantyno.
Wiem, że kochasz Feliksa. On nie jest sknerą.
Wynajął ci mieszkanie.
Gotowe?
Kelner! Jeszcze butelkę.
Dwie butelki.
Panie i panowie! Zachowujcie się!
Odrobina godności na bankiecie.
- Daj spokój, Feliksie. - Giń, tyranie!
Przyjaciele, apeluję do was.
Trzeba mieć umiar, nawet podczas takiego posiłku.
Łakomstwo zostaje ukarane.
Wszystkie namiętności, nawet miłość, umierają, gdy się ich nadużywa.
Umiar to moje motto. Umiar we wszystkim.
Świetna mowa.
- A teraz się zamknij. - Nie skończyłem!
- Toast za zabawę! - Za zabawę!
Życie jest dobre.
Wszystko jest piękne.
Otacza mnie piękno.
Tak lepiej.
Teraz usiądź i bądź rozsądny.
Nie. Już czas.
Czas na niespodziankę.
Panowie?
Niespodzianka.
Wracaj zaraz.
Oby była dobra.
A to ci niespodzianka.
Nareszcie niespodzianka. Co to będzie?
Mam nadzieję, że coś ładnego.
Złote naszyjniki.
Gdzie są panowie?
Zostawili dla pań list.
Daj.
Napisali – oto niespodzianka.
Otwieraj!
Dobrze, że jedna z nas umie czytać.
„Nasze drogie kochanki, czas wam przypomnieć, że mamy rodziców.
Mamy posiadłości na wsi i obowiązki.
Nasi ojcowie wzywają synów marnotrawnych do domu i ubijają dla nas cielca.
Gdy to czytacie, galopujące konie unoszą nas do rodziców.
Odchodzimy.
Odeszliśmy.
Opłakujcie nas krótko i szybko nas kimś zastąpcie.
Felix, Blachevelle i Fameuil.
PS Obiad jest opłacony”.
Widział pan moje 40 sou?
Nie.
Przesunie pan stopę?
Jak ci na imię?
Petit Gervais.
Przesunie pan stopę?
Zmykaj stąd.
Uciekaj!
Pan je ma! Moje pieniądze!
Złodziej! Przeklinam cię!
Petit Gervais!
Jest mama.
- Była grzeczna? - Jak złotko.
Mam nadzieję, że panienka też.
Jak zawsze.
Kozeto, co my teraz poczniemy?
WYSTĄPILI
TEKST POLSKI: KAROLINA JASZCZUK